Ο Άνθρωπος μετά τη Γονιδιακή Επανάσταση: Πού Τελειώνει η Θεραπεία και Πού Αρχίζει η Βιολογική Αναδιαμόρφωση;
Υπήρξαν εποχές κατά τις οποίες ο άνθρωπος αγωνιζόταν να νικήσει τη φύση· σήμερα, για πρώτη φορά στην ιστορία του πολιτισμού, αποκτά τη δυνατότητα να την επανασχεδιάσει. Η γονιδιακή επανάσταση δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη επιστημονική κατάκτηση· συνιστά μια βαθιά μεταβολή της ανθρώπινης αυτοσυνείδησης. Το σώμα παύει να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως φορέας ζωής και μετατρέπεται σε πεδίο βιολογικής πληροφορίας, επιδεκτικό διόρθωσης, βελτίωσης και ενδεχομένως ανακατασκευής. Η ιατρική, επί αιώνες ταυτισμένη με την ανακούφιση του πάσχοντος, εισέρχεται πλέον σε μια εποχή όπου η θεραπεία συνυπάρχει με τη δυνατότητα ανασχεδιασμού της ανθρώπινης ύπαρξης. Η διάκριση ανάμεσα στο «θεραπεύω» και στο «τροποποιώ» γίνεται ολοένα και πιο δυσδιάκριτη. Και τότε αναδύεται ένα ερώτημα που δεν είναι μόνο επιστημονικό αλλά βαθιά φιλοσοφικό: όταν η επιστήμη μπορεί να αλλάξει τη βιολογική μας ταυτότητα, ποιος θα καθορίσει τα όρια της ανθρώπινης παρέμβασης; Η παρούσα συνέντευξη επιχειρεί να διερευνήσει αυτό το μεταίχμιο, εκεί όπου η γενετική τεχνολογία συναντά την ευθύνη, η βιοϊατρική συναντά τον πολιτισμό και η επιστήμη καλείται να συνομιλήσει με τη συνείδηση.
Πριν εισέλθουμε στον πυρήνα της συζήτησης με τον Καθηγητή Αυξέντιο Καλάγκο, αξίζει να σταθούμε για μια στιγμή στο ίδιο το πλαίσιο μέσα στο οποίο αυτή εκτυλίσσεται. Διότι δεν πρόκειται για μια ακόμη επιστημονική ανταλλαγή απόψεων, αλλά για μια συνάντηση με έναν μεταβαλλόμενο κόσμο, όπου τα όρια της βιολογίας, της τεχνολογίας και της ηθικής επαναχαράσσονται ταυτόχρονα.
Η εποχή της γονιδιακής ιατρικής δεν θέτει απλώς νέα θεραπευτικά εργαλεία στη διάθεση του ανθρώπου· επαναπροσδιορίζει το ίδιο το υποκείμενο της ιατρικής πράξης. Ο άνθρωπος δεν είναι πλέον μόνο ασθενής ή φορέας νόσου, αλλά δυνητικά φορέας τροποποιήσιμης βιολογικής πληροφορίας. Σε αυτό το πεδίο, η γνώση δεν είναι ουδέτερη: συνοδεύεται από ευθύνη, και η ευθύνη από ένα διαρκές ερώτημα ορίων. Είναι σε αυτό ακριβώς το μεταίχμιο —ανάμεσα στη θεραπεία και τη δυνατότητα αναδιαμόρφωσης της ανθρώπινης φύσης— που η επιστημονική σκέψη καλείται να διατυπώσει όχι μόνο απαντήσεις, αλλά και όρια. Και ίσως ακόμη περισσότερο, να αντέξει τα ίδια της τα ερωτήματα.
Με αυτό ως υπόβαθρο, περνάμε στην πρώτη μας ερώτηση προς τον κ. Αυξέντιο Καλάγκο.
